W latach 2011-2023 Krakowskie Biuro Festiwalowe – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO realizowało prace projektowe, które miały służyć powstaniu Centrum Literatury i Języka Planeta Lem. Działania te opierały się na decyzjach władz Miasta Krakowa i były odpowiedzią na potrzeby środowisk literackich i językoznawczych. W związku z decyzjami z 2025 roku projekt nie będzie kontynuowany. Podajemy informacje o koncepcji centrum i pracach wykonanych w celu jego utworzenia.
Zgodnie z założeniami Centrum Literatury i Języka Planeta Lem miało być pierwszym w Polsce wielofunkcyjnym centrum literackim o profilu edukacyjno-społecznym. Na obiekt, zlokalizowany na krakowskim Zabłociu przy ulicy Na Zjeździe 8, składać się miały zrewitalizowany Skład Solny z 1787 roku, nowy budynek we wschodniej części terenu inwestycji oraz ogród. W zamyśle Planeta Lem tworzyłaby tkankę dzielnicy wspólnie z położonymi niedaleko instytucjami kultury.
Według planu patronem centrum miał się stać pisarz, filozof i futurolog, którego książki dotarły do niemal każdego zakątka globu. Stanisław Lem w swoich pracach łączył namysł nad kulturą, nauką i technologią. W zamyśle Planeta Lem nawiązywałaby do zagadnień podejmowanych w twórczości swojego patrona i jego literackich spadkobierców.
Powstanie Centrum Literatury i Języka Planeta Lem było elementem aplikacji Krakowa o przyjęcie do Sieci Miast Kreatywnych UNESCO.
Realizację inwestycji poparły środowiska literackie Krakowa, reprezentanci Miast Literatury UNESCO z całego świata, a także goście krakowskich festiwali literackich. Aby dobrze rozpoznać potrzeby związane z Planetą Lem, w latach 2011–2023 przeprowadzono rozbudowany cykl konsultacji społecznych.
Centrum Literatury i Języka Planeta Lem miało stać się ośrodkiem działań o charakterze literackim realizowanych pod szyldem Krakowa Miasta Literatury UNESCO we współpracy z partnerami zewnętrznymi. W obszernych przestrzeniach wystawienniczych zaplanowano innowacyjną prezentację opartą na literackiej spuściźnie patrona inwestycji – Stanisława Lema, a także ekspozycję o komunikacji i języku przygotowaną we współpracy z koalicją polskich językoznawców oraz ruchome wystawy poświęcone ikonom literackiego Krakowa. Wielofunkcyjne wnętrza Planety Lem tworzyłyby dogodną przestrzeń do organizacji festiwali i spotkań literackich, jak również programów edukacji językowej i literackiej. Dodatkowo obiekt miał mieścić nowoczesną mediatekę wraz z pracownią multimedialną, czytelnię, kawiarnioksięgarnię oraz przestrzeń coworkingową zaplanowaną jako miejsce interakcji i kreatywnej współpracy różnorodnych środowisk literackich.
Koncepcję wystawy głównej przygotowało studio Tengent, którego twórcy byli związani m.in. z sukcesami uznanej grupy Platige Image. Znaczący wkład w projekt wnieśli Jacek Dukaj – jeden z najważniejszych polskich pisarzy współczesnych – a także przedstawiciele środowiska lemologów. Tak wypracowana wizja czyniła twórczość autora Solaris punktem wyjścia dla uniwersalnej opowieści o narracji i literaturze. Koncepcja wystawy, osnuta wokół kluczowych dla Lema zagadnień postępu technologicznego, przypadku, ewolucji, obcości i granicy poznania, uwzględniałaby potrzeby szerokiej publiczności, w tym przede wszystkim dzieci i młodzieży, wciągając uczestników w interaktywną grę z wykorzystaniem innowacyjnych technologii.
Centrum językowe w Składzie Solnym miało być jednocześnie pierwszym takim miejscem poświęconym nowoczesnej refleksji lingwistycznej. Realizację centrum zgodnie poparły Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN oraz środowiska językoznawcze w Polsce. W częściach otwartych Planety Lem planowano wystawę poświęconą fenomenowi języka (ze szczególnym uwzględnieniem polszczyzny). W programie placówki istotne miejsce zajmie również edukacja językowa.
Operatorem obiektu miała stać się nowa instytucja kultury – Centrum Literatury i Języka Planeta Lem – zarządzana przez KBF.
